Το Αφρικανικό Ενεργειακό Επιμελητήριο (African Energy Chamber) προβλέπει ότι ο ανάντη τομέας της Αφρικής θα προσελκύει περίπου 40 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2030, αυξάνοντας την παραγωγή υδρογονανθράκων της ηπείρου στα 12,5 εκατομμύρια βαρέλια ισοδυνάμου πετρελαίου ημερησίως (MMboe/d).
Η Μοζαμβίκη, η Νιγηρία, η Αγκόλα, η Λιβύη και η Ακτή Ελεφαντοστού θα απορροφήσουν τα μεγαλύτερα μερίδια αυτών των κεφαλαίων, ενώ νέα έργα στην Ουγκάντα, την Κένυα και τη Ναμίμπια θα διευρύνουν την παραγωγική βάση. Μεγάλες υπεράκτιες ανακαλύψεις και ένα κύμα συμφωνιών στον ανάντη τομέα μετατρέπουν την Αφρική στο επόμενο μεγάλο πεδίο ανάπτυξης φυσικού αερίου και LNG παγκοσμίως.
Η υποσαχάρια Αφρική (SSA) έχει αναδειχθεί σε κορυφαία περιοχή νέων ευκαιριών στο πλαίσιο αυτής της παγκόσμιας στρατηγικής διαφοροποίησης, προσφέροντας μεγάλα αποθέματα μη δεσμευμένου φυσικού αερίου, τα οποία βρίσκονται εξ ολοκλήρου εκτός των σημείων συμφόρησης της Μέσης Ανατολής. Με την υποστήριξη της επέκτασης των υποδομών και της ανάπτυξης πλωτών μονάδων LNG (FLNG), η Fitch προβλέπει ότι οι εξαγωγές LNG της υποσαχάριας Αφρικής θα αυξηθούν κατά σχεδόν 175%, φτάνοντας τα 98 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) έως το 2034, από 35,7 bcm το 2024.
Παράλληλα, η αυξανόμενη ζήτηση της ηπείρου για φυσικό αέριο αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της ανάπτυξης υποδομών, καθώς η ζήτηση φυσικού αερίου στην Αφρική προβλέπεται να αυξηθεί κατά 60% έως το 2050. Σύμφωνα με τη Στατιστική Επισκόπηση της Παγκόσμιας Ενέργειας του Energy Institute, όπως αναφέρεται μέσω του The National, το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει μόλις το 17% της πρωτογενούς ενεργειακής κατανάλωσης στην υποσαχάρια Αφρική, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 25%, γεγονός που αφήνει περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.
Αυτή τη στιγμή συντελείται μια αλλαγή παραδείγματος στην ήπειρο, καθώς τα αφρικανικά κράτη απομακρύνονται όλο και περισσότερο από την απλή εξόρυξη πρώτων υλών, με τις κυβερνήσεις να επιδιώκουν την εμπορική αξιοποίηση του φυσικού αερίου στις εγχώριες αγορές τους.
Οι πυλώνες της ανάπτυξης του LNG στην υποσαχάρια Αφρική
Έπειτα από χρόνια καθυστερήσεων λόγω της περιφερειακής ανασφάλειας, η Μοζαμβίκη βιώνει σήμερα μια αναζωπύρωση του ενεργειακού της τομέα. Η χώρα φιλοξενεί πλέον αρκετά έργα παγκόσμιας κλίμακας στη λεκάνη Rovuma, στα ανοικτά των ακτών της επαρχίας Cabo Delgado.
Πρώτο είναι το έργο Mozambique LNG της TotalEnergies, ύψους 20 δισ. δολαρίων. Οι εργασίες κατασκευής της γιγαντιαίας εγκατάστασης δυναμικότητας 13,1 εκατομμυρίων τόνων ετησίως (MTPA) επανεκκίνησαν τον Ιανουάριο, έπειτα από την άρση της κατάστασης ανωτέρας βίας που διήρκεσε τεσσεράμισι χρόνια, με την ολοκλήρωση του έργου να βρίσκεται περίπου στο 45%.
Δεύτερο είναι το έργο Coral North FLNG της Eni, το οποίο εκτιμάται ότι θα κοστίσει 7,2 δισ. δολάρια. Αξιοποιώντας την επιχειρησιακή επιτυχία του Coral South, η Eni και οι εταίροι της ξεκίνησαν υπεράκτια εκστρατεία γεωτρήσεων για το Coral North. Η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας στοχεύεται για το 2028, αυξάνοντας την υφιστάμενη δυναμικότητα πλωτών εγκαταστάσεων LNG της Μοζαμβίκης στα 7 MTPA.
Τέλος, η ExxonMobil διπλασίασε πρόσφατα το μερίδιο συμμετοχής της στο έργο-μαμούθ Rovuma LNG της Μοζαμβίκης, ύψους 30 δισ. δολαρίων, στο 50%, έπειτα από μια σημαντική συμφωνία ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων με την ιταλική Eni. Η ExxonMobil παραμένει διαχειρίστρια του χερσαίου έργου υγροποίησης, καθώς η κοινοπραξία προχωρά προς τη λήψη της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID), η οποία έχει προγραμματιστεί για τα τέλη του 2026.
Η σημαντική επέκταση των υποδομών φυσικού αερίου και LNG πραγματοποιείται επίσης στη Νιγηρία, με την πρωτοβουλία «Δεκαετία του Φυσικού Αερίου» (Decade of Gas) να αποτελεί το στρατηγικό πλαίσιο για τη μετάβαση της χώρας σε μια οικονομία που θα βασίζεται στο φυσικό αέριο. Για να αντιστρέψει τα χρόνια στασιμότητας των επενδύσεων στον ανάντη τομέα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει εφαρμόσει ανταγωνιστικά δημοσιονομικά και φορολογικά πλαίσια, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη κοιτασμάτων μη συνδεδεμένου φυσικού αερίου (NAG) σε χερσαία και ρηχά υπεράκτια πεδία, με στόχο την αύξηση της εγχώριας προσφοράς.
Η επέκταση Train 7 της Nigeria LNG αναμένεται να αυξήσει τη δυναμικότητα της εταιρείας στα 30 MTPA από το 2027. Πέρυσι, η Nigerian National Petroleum Company Limited (NNPC Ltd) και οι εταίροι της στον ανάντη τομέα υπέγραψαν 20ετείς Συμφωνίες Προμήθειας Φυσικού Αερίου (GSAs), με δυνατότητα παράτασης, για την προμήθεια 1,29 δισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου ημερησίως (bscf/d) ως πρώτης ύλης στη Nigeria Liquefied Natural Gas Limited (NLNG).
Τέλος, οι ανεξερεύνητες λεκάνες της Αφρικής γνωρίζουν μια τεράστια άνθηση στις δραστηριότητες βαθέων υδάτων, μετατρεπόμενες ταχύτατα από περιοχές εξερεύνησης σε επιχειρησιακά κέντρα που αναδιαμορφώνουν τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Το έργο Greater Tortue Ahmeyim (GTA), το οποίο μοιράζονται η Σενεγάλη και η Μαυριτανία, έχει περάσει στην εμπορική λειτουργία, έπειτα από την αποστολή του πρώτου φορτίου LNG τον Απρίλιο του 2025. Η πρώτη φάση διαθέτει δυναμικότητα 2,5 εκατομμυρίων τόνων ετησίως (mtpa), ενώ η δεύτερη φάση στοχεύει στην αύξησή της στα 5 mtpa. Η κυβέρνηση της Σενεγάλης επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτή τη δυναμική και βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε αναζήτηση διεθνών επενδυτών για 109 περιοχές παραχώρησης δικαιωμάτων έρευνας.
Στη λεκάνη Orange της Ναμίμπια, η TotalEnergies προχώρησε πρόσφατα σε μια σημαντική συμφωνία ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων με την πορτογαλική Galp Energia, αναλαμβάνοντας τη διαχείριση της τεράστιας ανακάλυψης Mopane και εδραιώνοντας παράλληλα την παρουσία της δίπλα στο κοίτασμα Venus. Για το έργο Venus στην περιοχή PEL 56, η TotalEnergies στοχεύει σε μια ανάπτυξη που θα βασίζεται σε πλωτή μονάδα παραγωγής, αποθήκευσης και εκφόρτωσης (FPSO), με πιθανή λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID) το 2026, η οποία εξαρτάται από τις φορολογικές διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση. Οι γεωτρήσεις αξιολόγησης του Mopane αναμένεται να ξεκινήσουν με εκστρατεία τριών γεωτρήσεων το νωρίτερο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, με στόχο τη λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης το 2028.
Τέλος, η Τανζανία έχει ολοκληρώσει σε μεγάλο βαθμό τις διαπραγματεύσεις για την εμπορική δομή, τη φορολογία και την κατανομή των εσόδων από το τεράστιο έργο LNG ύψους 42 δισ. δολαρίων στην περιοχή Lindi, το οποίο υποστηρίζεται από κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν οι Equinor, Shell και ExxonMobil.
Ωστόσο, εκκρεμούν ακόμη η Συμφωνία με την Κυβέρνηση της Χώρας Υποδοχής (Host Government Agreement) και η έγκριση του κοινοβουλίου. Μια ανακάλυψη φυσικού αερίου στην περιοχή Mnazi Bay, η πρώτη στην Τανζανία εδώ και μία δεκαετία, αποκάλυψε εκτιμώμενα αποθέματα 223 δισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου. Περισσότερο από το 80% του φυσικού αερίου της Mnazi Bay διοχετεύεται ήδη στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στους σταθμούς της κρατικής εταιρείας κοινής ωφέλειας TANESCO.
