Η διάταξη, που συνιστά ένα από τα επόμενα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης και περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, ανοίγει τον δρόμο για την πραγματοποίηση των πρώτων μετρήσεων στις ελληνικές θάλασσες, οι οποίες και θα αναδείξουν τις καταλληλότερες περιοχές για την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων.
Στο κρίσιμο ερώτημα ως προς το που και πότε θα γίνουν αυτές οι πρώτες μετρήσεις, την απάντηση δίνει το ίδιο το νομοσχέδιο και συγκεκριμένα στις μεταβατικές διατάξεις που αφορούν το διάστημα μέχρι την έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Θαλάσσιων Αιολικών.
«Η εταιρεία ειδικού σκοπού δύναται να αιτείται από τον Φορέα υπεράκτιων αιολικών (σσ: την ΕΔΕΥΕΠ) άδεια έρευνας για να εκτελέσει μετρήσεις και συλλογή δεδομένων στις περιοχές ενδιαφέροντος που καθορίζονται με πράξη του Φορέα ΥΑΠ, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης…», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Στη πράξη αυτό σημαίνει ότι όταν συσταθεί το SPV, τότε η ΕΔΕΥΕΠ θα υποδείξει τις περιοχές όπου αυτό θα διεξάγει τις ανεμολογικές και βυθομετρικές μετρήσεις, επιλέγοντας προφανώς ανάμεσα στην ομάδα των θαλασσίων οικοπέδων που είχαν ήδη προσδιοριστεί κατά το πρόσφατο παρελθόν.
Σε εκείνη τη λίστα των πρώτων έξι μπλοκς είχαν συμπεριληφθεί το «Κρήτη 1» (απέναντι από την Κάτω Ζάκρο), η Γυάρος (μεταξύ Γυάρου και Κέας), η περιοχή ανοικτά των Αγ. Αποστόλων στην Εύβοια (Δ. Κύμης -Αλιβερίου), ο Β. Πατραϊκός (ανάμεσα στο Αντίρριο και τη λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού), η Ρόδος (νότια από το Πρασονήσι), και η Δονούσα.
Το μοντέλο του κεντρικού σχεδιασμού, δηλαδή της διενέργειας των απαραίτητων ερευνών στις ελληνικές θάλασσες από ένα κρατικό φορέα, στον οποίο πιθανώς να εισέλθουν στη συνέχεια και ιδιώτες μέτοχοι, είχε επιλέγει πριν από μια διετία, προκειμένου να μετριαστεί το «ρίσκο» και το κόστος για τους επενδυτές. Η λογική είναι ότι θα πάρουν έτοιμα τα δεδομένα στα χέρια τους, αντί να κάνουν οι ίδιοι τις έρευνες, γεγονός που θα επιταχύνει τις σχετικές διαδικασίες.
Σε αυτή τη λογική η ρύθμιση στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ (άρθρα 73-82) ερμηνεύεται ως ένα πρώτο βήμα σταδιακής εξόδου από το «βαθύ ψυγείο» του προγράμματος των θαλάσσιων αιολικών το οποίο δυόμισι χρόνια από τότε που ανακοινώθηκε με ντόρο, παραμένει κολλημένο, χωρίς ακόμη ουδείς να γνωρίζει ποιες είναι οι περιοχές του Εθνικού Προγράμματος που θα φιλοξενήσουν offshore αιολικά.
Εσχάτως κάτι φαίνεται σταδιακά να αλλάζει στη κατεύθυνση του να αρχίσουν να τρέχουν οι πρώτες μετρήσεις ανέμου και βυθού στις ελληνικές θάλασσες, ανεξαρτήτως από την εκκρεμότητα με την έγκριση του Προγράμματος, που σύμφωνα με το προ διετίας σχεδιασμό θα αφορούσαν έργα συνολικής ισχύος 1,9 GW (https://energypress.gr/news/offshore-aiolika-xemplokaroyn-oi-ereynes-toy-spv-prin-apo-tin-egkrisi-toy-ethnikoy).
Στη κατεύθυνση αυτή άλλωστε κινείται και η πρόβελψη στο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ) 2026 για τη σύσταση μέσα στο 2ο τρίμηνο της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) από την ΕΔΕΥΕΠ, η οποία θα αναλάβει να τρέξει τις μελέτες. Κάτι που αποτελεί επίσης ορόσημο και στο RRF, με ορίζοντα ολοκλήρωσης μέχρι τον Ιούνιο.
Κινήσεις προεργασίας
Στη πράξη οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ εντάσσονται στη λογική της προεργασίας, καθώς η διεθνής συγκυρία δεν είναι και η καλύτερη για τα πλωτά αιολικά. Τόσο μετά τα αλλεπάλληλα «χτυπήματα» του Προέδρου Τραμπ στη συγκεκριμένη τεχνολογία, όσο και λόγω της αύξησης του κόστους για τα πλωτά πάρκα που συνεπάγεται όλο και μεγαλύτερες κρατικές επιδοτήσεις από τις ευρωπαικές κυβερνήσεις για να καταστούν ανταγωνιστικά.
Σε αυτή τη λογική, το ΥΠΕΝ υιοθέτησε πρόταση της ΕΔΕΥΕΠ να εκμεταλλευτεί η χώρα το «pause» που πατάει η παγκόσμια αγορά και να προετοιμάσει το έδαφος ενόψει των πρώτων διαγωνισμών, που με τόσα χαμένα χρονοδιαγράμματα, δεν θα πρέπει να αναμένονται πριν το 2029- 2030.
Συγκεκριμένα το νομοσχέδιο:
* Ορίζει ότι η εταιρεία ειδικού σκοπού μπορεί να εκτελεί μετρήσεις και συλλογή δεδομένων στις περιοχές ενδιαφέροντος που θα καθοριστούν με πράξη της ΕΔΕΥΕΠ, μέχρι να εγκριθεί το Εθνικό Προγραμμα Ανάπτυξης Θαλάσσιων Αιολικών.
* Διευκρινίζει ότι αποτελεί προυποθέση για τη συμμετοχή ενός επενδυτή στους μελλοντικούς διαγωνισμούς να έχει πρώτα αγοράσει τα δεδομένα από τις ανεμολογικές και βυθομετρικές αυτές έρευνες, μοντέλο που παραπέμπει στο καθεστώς που είχε υιοθετηθεί παλαιότερα για τις έρευνες υδρογανανθράκων.
* Καθορίζει τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται για να χορηγηθεί άδεια έρευνας, ότι αυτή μπορεί να αφορά πέραν της μιας περιοχής, τα ζητήματα οικονομικής και τεχνικής επάρκειας, των δικαιολογητικών, κ.ό.κ.
Η προετοιμασία για τους διαγωνισμούς
Στην ίδια λογική της προετοιμασίας εντάσσεται και ο καθορισμός των όρων των διαγωνισμών ανάθεσης των θαλάσσιων περιοχών σε επενδυτές, όταν θα έρθει η ώρα να προκηρυχθούν.
Το κείμενο δίνει το περίγραμμα των διαγωνισμών που θα προκηρύξει η ΡΑΕΕΥ, αλλά και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι ενδιαφερόμενοι, μεταξύ των οποίων αποδεδειγμένη εμπειρία άνω των 10 ετών με ανάπτυξη θαλάσσιων πάρκων κατ’ ελάχιστον 100 MW, αλλά και εμπειρία λειτουργίας και συντήρησης έργων μεγαλύτερων των 25 MW.
Σε επίπεδο οικονομικής επάρκειας, ο ετήσιος κύκλος εργασιών των μελών μιας κοινοπραξίας πρέπει να ξεπερνά αθροιστικά τα 2 δισ ευρώ για τουλάχιστον μια χρονιά κατά τη τελευταία 3ετία, ενώ η αναλογία ιδίων προς δανειακά κεφάλαια οφείλει να υπερβαίνει το 20%.
Το κείμενο αναφέρει επίσης ότι η ΕΔΕΥΕΠ μπορεί εντός 2 ετών από τη λήξη του πρώτου κύκλου υποβολής αιτήσεων για χορήγηση άδειας ερευνών για θαλάσσια αιολικά να θέσει σε δημόσια διαβούλευση τις περιοχές εγκατάστασης των πάρκων.
Από τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι απομένει πολύ ακόμη δουλειά μέχρι να φτάσουμε να μιλάμε για τους πρώτους διαγωνισμούς για θαλάσσια αιολικά πάρκα, βασικά στοιχεία για τους οποίους θα καθοριστούν από αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
Αυτές θα καθορίσουν τα χρονοδιαγράμματα των διαγωνισμών, το διάστημα υποβολής των προσφορών, η ανώτατη και κατώτατη επιτρεπόμενη τιμή προσφοράς, ο χρονικός ορίζοντας υλοποίησης των έργων, τα όρια ισχύος τους, η έκταση της κάθε περιοχής εγκατάστασης, η μέγιστη ισχύς τους, τα κριτήρια επιλογής κάθε επενδυτή, κ.ό.κ.
Στο νόμο περιλαμβάνεται ένα ακόμη ορόσημο για να πάρουν μπροστά τα θαλάσσια αιολικά πάρκα, αυτό που αφορά τη δέσμευση προκαταβολικά του ηλεκτρικού χώρου, προκειμένου αυτά, όταν και όποτε γίνουν, να συνδεθούν με το σύστημα.
Αναφέρεται συγκεκριμένα ότι δεσμεύεται ηλεκτρικός χώρος συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 2 GW στις θαλάσσιες περιοχές που θα περιγράφονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, όταν και όποτε αυτό ανακοινωθεί.
