Η άνοδος των ΗΠΑ
Η άνοδος της Αμερικής στην κορυφή σηματοδοτεί μια εκπληκτική ανατροπή για μια χώρα που εξαρτιόταν από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής για δεκαετίες και υπέφερε από το εμπάργκο πετρελαίου που επιβλήθηκε από ορισμένα μέλη του OPEC το 1973 σε αντίποινα για την υποστήριξη των ΗΠΑ στο Ισραήλ.
Η τύχη των ΗΠΑ άρχισε να αλλάζει μετά το 2010, όταν η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τους σχιστολιθικούς σχηματισμούς της εκτοξεύτηκε, καθιστώντας την πρώτα την κορυφαία σε φυσικό αέριο στον κόσμο και στη συνέχεια την κορυφαία σε παραγωγή πετρελαίου στον κόσμο. Με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν να διαταράσσει τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας από τον Φεβρουάριο του 2026 και τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου να έχουν πληγεί από τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τις κυρώσεις των ΗΠΑ στη Μόσχα για την εισβολή στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ έχουν γίνει ο κορυφαίος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο.
Οι εξαγωγές
Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου και καυσίμων των ΗΠΑ αυξήθηκαν σε περίπου 10,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάιο, λόγω της υψηλής παραγωγής και της απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων, σύμφωνα με στοιχεία από τις υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων Vortexa, καθιστώντας τις ΗΠΑ τον κορυφαίο παγκόσμιο εξαγωγέα για τρίτο συνεχόμενο μήνα. Οι ρωσικές εξαγωγές ανήλθαν σε 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάιο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Reuters, ενώ οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας ανήλθαν σε 5,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με την Vortexa.
Σε σύγκριση, η Σαουδική Αραβία εξήγαγε περίπου 8,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2025, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απέστειλαν 6,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και οι ρωσικές εξαγωγές ανήλθαν σε περίπου 5,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa.
Η δύναμη του OPEC
Η νέα κυριαρχία των ΗΠΑ θα μπορούσε να αποδυναμώσει την τιμολογιακή δύναμη που ο Οργανισμός Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών και οι σύμμαχοί του ιστορικά κατείχαν στις αγορές πετρελαίου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει εδώ και καιρό τον OPEC για χειραγώγηση των αγορών. Ο οργανισμός υπέστη επίσης πλήγμα τον Μάιο, όταν ένα από τα μεγαλύτερα μέλη του, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αποχώρησε από τον οργανισμό μετά από σχεδόν 60 χρόνια.
«Μπορείτε τώρα να δείτε την επιρροή που έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε ορισμένες από αυτές τις χώρες επειδή εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο τους», δήλωσε η Μπρούχαρντ, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής αργού πετρελαίου στην Ευρώπη και ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής αποσταγμάτων.
Η σχέση με την ΕΕ
Οι αξιωματούχοι της ΕΕ, οι οποίοι αρχικά καλωσόρισαν την άνθηση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ ως εναλλακτική λύση στον εφοδιασμό της Ρωσίας και της Μέσης Ανατολής, έχουν γίνει πιο επιφυλακτικοί και προειδοποίησαν για τους κινδύνους υπερβολικής εξάρτησης από αμερικανικές εταιρείες.
Η προειδοποίηση συνέπεσε με τη σύγκρουση της ΕΕ με την κυβέρνηση των ΗΠΑ σχετικά με τους εμπορικούς δασμούς και τους πράσινους κανονισμούς.
Το πρόβλημα έρχεται από πιο παλιά
Αλλά πολύ πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και η Ρωσία υστερούσαν πολύ σε σχέση με τις αμερικανικές εταιρείες στην αύξηση της παραγωγής. Η παραγωγή αργού και υγρού πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει σχεδόν τριπλασιαστεί σε περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από το 2000. Η παραγωγή αργού και υγρού πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας κυμάνθηκε σε μεγάλο βαθμό μεταξύ 10 εκατομμυρίων και 12 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, ανάλογα με τις ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ μεταξύ 2000 και 2026.
Η ρωσική παραγωγή πετρελαίου και υγρού πετρελαίου αυξήθηκε στα 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από 6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μεταξύ 2000 και 2010, αυξήθηκε κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2010, αλλά έχει σε μεγάλο βαθμό παραμείνει στάσιμη και έχει μειωθεί κάτω από τα 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από το 2020.
Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου αυξήθηκε στα 104 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πέρυσι από 87 εκατομμύρια το 2010, πράγμα που σημαίνει ότι το μερίδιο του λέοντος στην παγκόσμια ανάπτυξη των τελευταίων 15 ετών καλύφθηκε κυρίως από την άνθηση του πετρελαίου στις ΗΠΑ.
Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, όπου οι κυβερνήσεις καθορίζουν πλήρως ή εν μέρει τους στόχους παραγωγής και εξαγωγής, η άνθηση των ΗΠΑ εξαρτάται από τις αποφάσεις των ιδιωτικών εταιρειών και καθοδηγείται κυρίως από τα κέρδη.
Η εξάρτηση των αγορών
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Η ήπειρος έλαβε περίπου το 47% των εξαγωγών πετρελαίου των ΗΠΑ μέχρι στιγμής φέτος, σε σύγκριση με 37% το 2021.
Οι ασιατικές χώρες, οι οποίες αγόραζαν το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου τους από τη Μέση Ανατολή, βασίζονται πλέον όλο και περισσότερο στις ΗΠΑ για προμήθειες. Η Ασία αντιπροσώπευε περίπου το 46% των εξαγωγών πετρελαίου των ΗΠΑ τον Μάιο, σε σύγκριση με περίπου 37% πέρυσι.
www.worldenergynews.gr
