Αυτό ήταν το στίγμα της παρουσίασης από τον CEO της Atlantic SEE Αλέξανδρου Εξάρχου και τον πρόεδρο Κωνσταντίνο Ξιφαρά, στην εκδήλωση με τίτλο «Ο Κάθετος Διάδρομος: Η Νέα Πύλη Ενεργειακής Ασφάλειας για την Ευρώπη» όπου απεύθυναν χεραιτισμοί ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Κομβικό σημείο σύμφωνα με τον κ. Έξαρχου ότι δεν ενεργοποιείται απλώς η μακροχρόνια συμφωνία της Atlantic SEE LNG για διπλασιασμό των ποσοτήτων με τη Venture Global, αλλά διπλασιάζονται και οι προβλεπόμενες ποσότητες. Κι αυτό, καθώς η Atlantic διαθέτει πλέον δύο συμφωνίες off-take, ύψους 1,5 δισ. κυβικών μέτρων η καθεμία, τη μια με την Αλβανία και την άλλη με Βοσνία, γεγονός που προσδίδει στο εγχείρημα μεγαλύτερη εμπορική ασφάλεια και ενισχύει τη δυνατότητα μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τις αγορές που θα εξυπηρετεί ο Κάθετος Διάδρομος.
«Στη πράξη, η ημέρα έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ένα εγχείρημα που πριν από λίγους μήνες αντιμετωπιζόταν από αρκετούς ως μη επιτεύξιμο, αποκτά πλέον ρεαλιστικές προϋποθέσεις υλοποίησης. Εχουμε τη μετάβαση του Κάθετου Διαδρόμου από έναν φιλόδοξο σχεδιασμό σε ένα έργο με πλέον χειροπιαστή εμπορική και γεωπολιτική βάση», ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade και πρόεδρος και CEO του ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, κάνοντας ειδική μνεία στη συμβολή της παριστάμενης πρέσβειρας των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
«Χωρίς την υποστήριξη της πρέσβειρας και της αμερικανικής πλευράς, το έργο δεν θα μπορούσε να λάβει την ίδια δυναμική ούτε να αποκτήσει τον έντονο εθνικό και γεωπολιτικό του χαρακτήρα. Οι παρεμβάσεις της συνέβαλαν ώστε να καταδειχθεί ότι το project δεν είναι μόνο τεχνικά και εμπορικά εφικτό, αλλά και πολιτικά υλοποιήσιμο», σημείωσε.
Ξιφαράς: Ενισχυμένος ο ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης
Τη στρατηγική σημασία της ενεργειακής συνεργασίας Ελλάδας – Ηνωμένων Πολιτειών για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης ανέδειξε με τη σειρά του ο πρόεδρος της Atlantic SEE LNG Trade, Κωνσταντίνος Ξιφαράς.
Στη πράξη, όπως είπε, η συνεργασία των δύο χωρών υπερβαίνει ένα μεμονωμένο εμπορικό συμβόλαιο, καθώς αφορά τον τρόπο με τον οποίο Ελλάδα και ΗΠΑ μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός ασφαλέστερου, ανθεκτικότερου και περισσότερο διαφοροποιημένου ενεργειακού μέλλοντος για την Ευρώπη.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν επαναφέρει την ενεργειακή ασφάλεια στον πυρήνα της διεθνούς συζήτησης, υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά αφορά άμεσα τη σταθερότητα, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία των ευρωπαϊκών χωρών.
Στο κάδρο αυτό, ανέδειξε το ρόλο των ΗΠΑ ως έναν από τους σημαντικότερους παγκόσμιους προμηθευτές LNG, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα έχει επενδύσει σε υποδομές, διασυνδέσεις και νέες δυνατότητες μεταφοράς, που της επιτρέπουν να λειτουργεί ως πύλη εισόδου ενέργειας προς τις αγορές της ευρύτερης περιοχής.
«Η συνάντηση αυτών των δύο δυναμικών έχει ως αποτέλεσμα μια σημαντική ευκαιρία για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, τη βαθύτερη διασύνδεση των ευρωπαϊκών αγορών και τη δημιουργία νέων διαδρόμων συνεργασίας, ανάπτυξης και οικονομικής αξίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Γκίλφοϊλ: «Game changer» για Ελλάδα, ΗΠΑ και Κάθετο Διάδρομο
Ιστορικό ορόσημο χαρακτήρισε η πρέσβειρα των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ τον διπλασιασμό των ποσοτήτων που προβλέπει το συμβόλαιο της Atlantic See LNG Trade με τη Venture Global, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία αναβαθμίζει ουσιαστικά τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία.
Στη πράξη η νέα συμφωνία συνιστά «game changer» για τη σχέση ΗΠΑ και Ευρώπης στον τομέα της ενέργειας, καθώς προβλέπει την προμήθεια αμερικανικού LNG για χρονικό ορίζοντα 20 ετών, με συνολική αξία 9 δισ. δολαρίων. Η συμφωνία, κατά την ίδια, εξασφαλίζει καθαρό και ανταγωνιστικό αμερικανικό φυσικό αέριο και δημιουργεί μια πιο σταθερή βάση για τον ενεργειακό εφοδιασμό της ευρύτερης περιοχής.
Παπασταύρου: Μόνιμη αρτηρία ενεργειακής ασφάλειας
Ως ένα έργο που αποτελεί μια μόνιμη αρτηρία ενεργειακής ασφάλειας χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, που έκανε ιδιαίτερα μνεία στην απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής.
Σημείωσε ότι η εργαλειοποίηση της ενέργειας από τη Ρωσία, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, απέδειξε με τον πλέον σαφή τρόπο πως η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται στενά ως ζήτημα επάρκειας ποσοτήτων. «Δεν είναι ασφάλεια, αν δεν είναι φθηνή και σταθερή», σημείωσε, με τον ίδιο να επισημαίνει ότι η Ευρώπη πλήρωσε τελικά πολύ ακριβά την προηγούμενη εξάρτησή της από το φθηνό ρωσικό αέριο.
Στο πρωινό του ρεπορτάζ το energypress έγραφε:
Τρία νέα δεδομένα συνοδεύουν το επικείμενο crash test στο Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή τη πρώτη ετήσια δημοπρασία με το νέο καθεστώς μειωμένων ταριφών και μακράς διάρκειας προιόντων που έχει συμφωνηθεί με τη Κομισιόν και θα διεξαχθεί τη Δευτέρα 6 Ιουλίου.
Από το αρκετά χαμηλότερο κόστος διαμετακόμισης για τη μεταφορά αερίου στον άξονα Ελλάδας- Ουκρανίας, μέχρι την αύξηση από 1ης Ιουλίου της μεταφορικής ικανότητας στο ελληνοβουλγαρικό σκέλος και τη κινητικότητα από πλευράς Atlantic SEE, η ευρύτερη εικόνα κάνει πηγές του ΔΕΣΦΑ να εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για την έκβαση της δημοπρασίας.
Σύμφωνα με συντηρητικές προβλέψεις πηγών του Διαχειριστή, εκτιμάται ότι θα δεσμευτεί τουλάχιστον το 30% της δημοπρατούμενης ποσότητας μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου, όπου και πρόκειται να διατεθεί ποσότητα λίγο κάτω από 100 Γιγαβατώρες.
Αν επαληθευτεί η εκτίμηση θα αντιστοιχεί σε όγκο γύρω στις 30 Γιγαβατώρες με πιθανή κατάληξη αυτών των πρώτων παρτίδων αερίου στη νέα εποχή του Κάθετου Διαδρόμου, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία ή την Ουγγαρία, πάντως όχι απαραίτητα στην Ουκρανία, όπως σχολιάζουν οι συνομιλητές μας.
Αλλωστε το νέο καθεστώς επιτρέπει στους traders να κλειδώσουν δυναμικότητα, όχι μόνο για χρονική περίοδο 3 μηνών έως και 1 έτους, (στο παλιό τα προιόντα ήταν μόνο μηνιαίας διάρκειας), αλλά και σε όλα τα διασυνοριακά σημεία των χωρών που παρεμβάλλονται μεταξύ της αφετηρίας, δηλαδή της Ελλάδας και του τέλους, δηλαδή της Ουκρανίας.
Τα σημερινά σήματα
Το στίγμα των εξελίξεων γύρω από το Κάθετο Διάδρομο ενόψει και της δημοπρασίας της 6ης Ιουλίου με το νέο καθεστώς αναμένεται να δώσουν σήμερα οι μέτοχοι της Atlantic SEE LNG Trade, που κατά 60% ελέγχεται από τον Aktor και κατά 40% από τη ΔΕΠΑ.
Η εκδήλωση θα γίνει στο King George, η παρουσίαση θα γίνει από τον CEO της εταιρείας Αλ. Εξάρχου και τον πρόεδρο Κ.Ξιφαρά, φέρει τον τίτλο “Ο Κάθετος Διάδρομος: Η Νέα Πύλη Ενεργειακής Ασφάλειας για την Ευρώπη” και έχει σίγουρα τη σημασία του το ποιοι θα απευθύνουν χαιρετισμούς. Ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου και η Πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλυ Γκιλφόιλ.
Ανεξάρτητα του αν θα προκύψουν ή όχι ειδήσεις και μόνο τα πρόσωπα που συμμετέχουν στην εκδήλωση δείχνει ότι επιχειρείται να σταλεί ένα ισχυρό μήνυμα restart του Κάθετου Διαδρόμου, τώρα που πλησιάζει η “ώρα της αλήθειας” και ενώ ενεργοποιούνται ένα - ένα τα ορόσημα για το οριστικό τέλος του ρωσικού αερίου. Το πιο πρόσφατο είναι αυτό της 17ης Ιουνίου, οπότε και μπήκε τέλος στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών βάσει βραχυπρόθεσμων συμβάσεων.
Αν και το πρώτο όπως και το τελευταίο λόγο έχει φυσικά η αγορά, το τάιμινγκ συμπίπτει με την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς Ουγγαρία – Σλοβακία και Δυτικά Βαλκάνια, την ενοποίηση της αγοράς αερίου της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης αλλά και τη κινητοποίηση των Βρυξελλών για να αρθούν τα εναπομείναντα ρυθμιστικά εμπόδια.
Και φυσικά μετά και τη νέα συμφωνία Venture Global-Atlantic SEE για τον διπλασιασμό των ποσοτήτων αμερικανικού LNG που θα προμηθεύεται από το 2030 και μετά το σχήμα των Aktor και ΔΕΠΑ από την αμερικανική εταιρεία, το ερώτημα είναι κατά πόσο θα δούμε και βραχυπρόθεσμες συμφωνίες πώλησης φυσικού αερίου σε off-takers της περιοχής. Δηλαδή δέσμευση δυναμικότητας στο Κάθετο Διάδρομο στις ετήσιες δημοπρασίες όπως αυτή της 6ης Ιουλίου.
“Δεν αποκλείεται η κίνηση να συνοδευτεί και από short term συμβόλαια με offtakers χωρών της περιοχής για συμφωνίες στο φυσικό αέριο, πριν την έναρξη των 20ετων συμβολαίων από το 2030 και μετά”, όπως λένε πηγές του ομίλου Aktor. Στη πρόθεση πάντως της Atlantic SEE να συνάψει βραχυχρόνιες συμφωνίες είχε αναφερθεί το περασμένο Δεκέμβριο στο πλαίσιο εκδήλωσης του Χρηματιστηρίου Αθηνών, και ο ίδιος ο Αλ. Εξάρχου.
Σίγουρα η τρέχουσα περίοδος είναι προπαρασκευαστική ενόψει της χρονιάς αέριου 2027-2028, αφήνουν να εννοηθεί διάφοροι εμπλεκόμενοι, όπως η βουλγαρική πλευρά, που δείχνει πιο συγκρατημένη, τονίζοντας ότι είναι ακόμη νωρίς για να εξάγουμε συμπεράσματα.
Τα δεδομένα
Συνοψίζοντας τα δεδομένα που συνοδεύουν την “επανεκκίνηση” του project, εκτός από τη νέα συμφωνία Venture Global-Atlantic SEE, αφορούν τα εξής:
- Πτώση στις ταρίφες από τα 9,39 στα 5,85 ευρώ/ MWh. Τα τελευταία στοιχεία του ICIS δείχνουν ότι η σημερινή εικόνα για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, παραπέμπει σε κόστη που κινούνται στα 9,39 ευρώ/MWh. Ο στόχος των πέντε χωρών που εμπλέκονται στο project (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία) αποσκοπεί σε πτώση της ετήσιας ταρίφας στα 5,85 ευρώ/MWh. Κρίσιμος εδώ παράγοντας είναι η περαιτέρω μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης στο ρουμανικό τμήμα της όδευσης. Σε μια τέτοια περίπτωση θα μιλάμε για ταρίφες κατά 50% χαμηλότερες έναντι αυτών που ίσχυαν το Μάρτιο.
- Αύξηση από 1ης Ιουλίου κατά 50% του capacity στο κομμάτι Ελλάδας - Βουλγαρίας. Τα έργα υποδομής στο βουλγαρικό δίκτυο έχουν ολοκληρωθεί, γεγονός που σημαίνει ότι από την 1η Ιουλίου και μετά το capacity μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας αυξάνεται κατά 50% και από τα 2,4 δισ κυβικά μέτρα (bcm)/έτος διαμορφώνεται σε 3,1 bcm. Επεται μάλιστα και νέα αναβάθμιση του συγκεκριμένου κομματιού στα 3,6 bcm ετησίως. Στα σκαριά βρίσκεται και ο διπλασιασμός της μεταφορικής ικανότητας στο σκέλος που διασυνδέει τη Βουλγαρία με τη Ρουμανία, από τα 5 στα 10 bcm ετησίως, αρχής γενομένης από το έτος αερίου 2027/2028, οπότε και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η σχετική υποδομή. Την ίδια χρόνια προδιαγράφεται και η αύξηση της δυναμικότητας μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας.
Ο σημαντικός ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου αναδείχθηκε και πρόσφατα στην Ουάσιγκτον από το βήμα του Global Energy Forum του Atlantic Energy Council. Εκεί, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο ειδικός απεσταλμένος του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Τζόσουα Βολζ, ο εκτελεστικός διευθυντής της Gastrade, Κωστής Σιφναίος, και ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ (και προκάτοχος της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στο τιμόνι της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα), Τζέφρι Πάιατ, είχαν αναδείξει τη σημασία του έργου για τη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης.
