Η πίεση για ταχύτερη απανθρακοποίηση, η αυστηροποίηση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου και η αυξανόμενη ζήτηση για «καθαρότερες» μορφές ενέργειας αναδιαμορφώνουν το τοπίο της αγοράς, υποχρεώνοντας τις μεγάλες πετρελαϊκές και ενεργειακές εταιρείες να επαναπροσδιορίσουν τη στρατηγική τους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι δύο ισχυροί ελληνικοί ενεργειακοί όμιλοι, η Helleniq Energy και η Motor Oil, καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο παράλληλους στόχους: από τη μία πλευρά, να επιταχύνουν τον μετασχηματισμό τους προς ένα μοντέλο χαμηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος και, από την άλλη, να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα, την κερδοφορία και τον κομβικό τους ρόλο στην εγχώρια και περιφερειακή αγορά ενέργειας.
Η μετάβαση αυτή δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη λειτουργία των διυλιστηρίων, αλλά επεκτείνεται σε ένα ευρύτερο επενδυτικό σχέδιο που περιλαμβάνει Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, πράσινα καύσιμα, υδρογόνο, αποθήκευση ενέργειας και τεχνολογίες μείωσης εκπομπών. Η ικανότητα προσαρμογής, η τεχνολογική καινοτομία και η στρατηγική ευελιξία αναδεικνύονται σε κρίσιμους παράγοντες για την επόμενη ημέρα του κλάδου.
Η Helleniq Energy
Η απανθρακοποίηση των διυλιστηρίων σε Ελευσίνα, Ασπρόπυργο και Θεσσαλονίκη αναδεικνύεται σε μία από τις βασικές στρατηγικές προτεραιότητες της Helleniq Energy, καθώς ο όμιλος επιταχύνει τον μετασχηματισμό του με αιχμή την ενεργειακή αποδοτικότητα, τα καθαρότερα καύσιμα και την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, το διυλιστήριο της Θεσσαλονίκης, με ετήσια δυναμικότητα 4,5 εκατομμυρίων τόνων, δίνει έμφαση στην παραγωγή βιοκαυσίμων και στην υλοποίηση έργων που μειώνουν την ενεργειακή κατανάλωση και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των εγκαταστάσεων, ενώ στον σχεδιασμό του ομίλου περιλαμβάνονται και επενδύσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη πράσινου υδρογόνου και την αξιοποίηση ενέργειας από ΑΠΕ.
Αντίστοιχα, το διυλιστήριο του Ασπροπύργου, ένα από τα πλέον σύνθετα και σύγχρονα της Ευρώπης με ετήσια δυναμικότητα 7,5 εκατ. τόνων, βρίσκεται στο επίκεντρο του προγράμματος εκσυγχρονισμού της εταιρείας. Σύμφωνα με την παρουσίαση αποτελεσμάτων του πρώτου τριμήνου 2026, ολοκληρώθηκε με ασφάλεια η μεγαλύτερη έως σήμερα γενική συντήρηση των εγκαταστάσεων, διάρκειας δύο μηνών, με τη συμμετοχή περισσότερων από 2.000 εργαζομένων και συνεργατών. Παράλληλα, προχωρούν έργα ενεργειακής αποδοτικότητας και αναβάθμισης μονάδων, τα οποία εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν σε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 10 εκατ. ευρώ και σε μείωση εκπομπών Scope 1 CO₂ κατά περίπου 35 χιλιάδες τόνους ετησίως.
Να σημειωθεί πως ο CEO της HelleniQ Energy, Ανδρέας Σιάμισιης αναφέρθηκε στην πρόσφατη ενημέρωση των αναλυτών για τα αποτελέσματά του α τριμήνου του 2026 και στην επιτυχημένη ολοκλήρωση του μεγάλου προγράμματος γενικής συντήρησης και αναβάθμισης του διυλιστηρίου Ασπροπύργου.
Όπως ανέφερε, το διυλιστήριο έχει ήδη επιστρέψει σε πλήρη λειτουργία, χαρακτηρίζοντας τις εργασίες συντήρησης ως πιθανότατα τις μεγαλύτερες από την έναρξη λειτουργίας του, πριν από περίπου 35 χρόνια. Η διοίκηση υπογράμμισε ότι το shutdown ολοκληρώθηκε με ασφάλεια, εντός χρονοδιαγράμματος και προϋπολογισμού, ενώ αναμένονται σημαντικά λειτουργικά και οικονομικά οφέλη τα επόμενα χρόνια, γεγονός που αποδεικνύει την λεπτή εξίσωση ανάμεσα σε παραδοσιακές και νέες δραστηριότητες.
Στον τομέα των καθαρότερων καυσίμων, ο όμιλος αναπτύσσει επίσης έργα που σχετίζονται με την παραγωγή βιοκαυσίμων, βιοαιθέρων και βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων (SAF), στο πλαίσιο της συνολικότερης στρατηγικής διαφοροποίησης του χαρτοφυλακίου του. Παράλληλα, συνεχίζεται η ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ της Helleniq Energy, με τη λειτουργούσα ισχύ να έχει φτάσει πλέον τα 564 MW. Όπως επισημαίνεται στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων για το πρώτο τρίμηνο του 2026, η εγκατεστημένη ισχύς αναμένεται να ξεπεράσει το 1 GW μέσα στους επόμενους 18 μήνες και να προσεγγίσει το 1,5 GW έως το 2028, με περίπου το 45% του χαρτοφυλακίου να βρίσκεται εκτός Ελλάδας.
Σημειώνεται ότι εντός του α’ Τριμήνου τέθηκαν σε λειτουργία 58 MW από τα συνολικά 211 MW της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών έργων στη νότια Ρουμανία, με τα υπόλοιπα να αναμένονται εντός των επόμενων μηνών. Σε συνδυασμό με την εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης ενέργειας συνολικής ισχύος 100 MW / 200 MWh στη Θεσσαλονίκη, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς του Ομίλου αναμένεται να διαμορφωθεί στα 800 MW. Επιπλέον, συνεχίζεται η κατασκευή αιολικού πάρκου ισχύος 93 MW, επίσης στη Ρουμανία, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027, καθώς και η ανάπτυξη έργων συνολικής ισχύος 250 MW στην Ελλάδα και υβριδικών έργων ισχύος 309 MW στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η Motor Oil
Η Motor Oil επιχειρεί επίσης να επανατοποθετήσει τον ρόλο της στη νέα εποχή της ενεργειακής μετάβασης, δρομολογώντας ένα εκτεταμένο πρόγραμμα «πράσινων» επενδύσεων. Ο όμιλος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη προηγμένων βιοκαυσίμων, στοχεύοντας σε παραγωγή που θα υπερβαίνει τους 250.000 τόνους ετησίως, ενώ παράλληλα προωθεί έργα που σχετίζονται με την παραγωγή e-μεθανόλης, με ορίζοντα λειτουργίας έως το 2029 και εκτιμώμενη δυναμικότητα 25.000 τόνων ετησίως. Οι συγκεκριμένες τεχνολογίες θεωρούνται κομβικές για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα, ιδιαίτερα στους κλάδους των μεταφορών και της ναυτιλίας, όπου αυξάνονται οι πιέσεις για χρήση καθαρότερων καυσίμων.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται και η ανάπτυξη παραγωγής υδρογόνου χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του ομίλου, έως το 2029 προβλέπεται η παραγωγή περίπου 60.000 τόνων ετησίως, μέσω αξιοποίησης τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS). Το έργο εντάσσεται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Blue Med και έχει ήδη εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους 127 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Καινοτομίας, με στόχο τη σημαντική μείωση των εκπομπών του διυλιστηρίου τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, η Motor Oil επενδύει στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην περαιτέρω ενσωμάτωση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις βιομηχανικές της εγκαταστάσεις. Στο διυλιστήριο προχωρά η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων συνολικής ισχύος 10 MW, σε συνδυασμό με υποδομές αποθήκευσης ενέργειας 24 MWh, ενώ υλοποιούνται έργα ανακύκλωσης υδρογόνου και περιορισμού της ενεργειακής κατανάλωσης από υφιστάμενες μονάδες παραγωγής. Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν τόσο στη μείωση του λειτουργικού κόστους όσο και στον περιορισμό του ανθρακικού αποτυπώματος του ομίλου.
Την ίδια ώρα, η νέα μονάδα προπυλενίου δυναμικότητας 160.000 τόνων ετησίως, σε συνδυασμό με την επέκταση των λιμενικών και αποθηκευτικών εγκαταστάσεων, αναμένεται να ενισχύσει την ευελιξία και την ανταγωνιστικότητα του βιομηχανικού συγκροτήματος της Κορίνθου. Στρατηγικός στόχος της Motor Oil παραμένει η ουσιαστική μείωση των εκπομπών Scope 1, Scope 2 και Scope 3 μέσα από ένα πλέγμα έργων που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη και συνδέονται με τη συνολική πράσινη μετάβαση του ομίλου.
Ο Πέτρος Τζαννετάκης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Motor Oil, μιλώντας στο 11ο Delphi Economic Forum, ανέδειξε τη σημασία της ισορροπίας μεταξύ ορυκτών καυσίμων και ενεργειακής μετάβασης. Αναφερόμενος στην ενεργειακή μετάβαση, σημείωσε ότι η εταιρεία ξεκίνησε τον μετασχηματισμό της ήδη από το 2018, προχωρώντας το 2019 στις πρώτες επενδύσεις σε αιολική ενέργεια. Σήμερα, το χαρτοφυλάκιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ανέρχεται περίπου στα 900 MW, κυρίως από αιολικά πάρκα, με συμπληρωματικές επενδύσεις σε ηλιακή ενέργεια και μονάδες αποθήκευσης. Ο συνολικός επενδυτικός σχεδιασμός της εταιρείας ανέρχεται σε περίπου 4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,5 δισ. κατευθύνονται στη διύλιση και 2,5 δισ. σε νέες ενεργειακές δραστηριότητες, με το 64% του προγράμματος να έχει ήδη υλοποιηθεί.
