Τα σενάρια ενισχύει η χθεσινή αναφορά στην ανακοίνωση του ΥΠΕΝ ότι “η ΕΔΕΥΕΠ θα αξιολογήσει τις δυνατότητες να εκτελεστούν τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες που θα επιτρέψουν στους ενδιαφερόμενους επενδυτές να συνεχίσουν την εξερεύνηση δυτικά της Κρήτης”, η οποία θα πρέπει να διαβαστεί συνδυαστικά με άλλες εξελίξεις.
Τα σενάρια ενός νέου γύρου παραχωρήσεων που δεν θα αφορά μόνο παλαιά blocks αλλά και νέα, επαναφέρει στο προσκήνιο η απόφαση του σχήματος ExxonMobil – Helleniq Energy να επιστρέψει στο Δημόσιο το θαλάσσιο οικόπεδο “Δυτικά της Κρήτης”.
Τα σενάρια ενισχύει η χθεσινή αναφορά στην ανακοίνωση του ΥΠΕΝ ότι “η ΕΔΕΥΕΠ θα αξιολογήσει τις δυνατότητες να εκτελεστούν τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες που θα επιτρέψουν στους ενδιαφερόμενους επενδυτές να συνεχίσουν την εξερεύνηση δυτικά της Κρήτης”, η οποία θα πρέπει να διαβαστεί συνδυαστικά με άλλες εξελίξεις.
Τέτοια είναι, όπως θυμίζουν στελέχη της αγοράς, η πρόσφατη τοποθέτηση του επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ, Άρη Στεφάτου, στο 62ο Continental Europe Energy Council (CEEC) που φιλοξένησε προ εβδομάδος η Helleniq Upstream στην Αθήνα, σύμφωνα με την οποία “σύντομα θα προκηρυχθεί διαγωνισμός για τη διενέργεια νέων σεισμικών ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές”.
Στο ερώτημα ποιες μπορεί να είναι αυτές οι περιοχές, κύκλοι της αγοράς σημειώνουν ότι πέραν των εννιά ενεργών ελληνικών οικοπέδων, υπάρχει μια τεράστια θαλάσσια ζώνη - από το Βόρειο Ιόνιο έως τα νότια της Πελοποννήσου και μέχρι τα όρια των τελευταίων παραχωρήσεων της Chevron στη Κρήτη - όπου θα μπορούσαν να προκύψουν νέα, μικρότερα ή μεγαλύτερα blocks.
Σε αυτά περιλαμβάνονται τόσο παλαιά οικόπεδα που έχουν επιστραφεί στο Δημόσιο, όπως το “Δυτικά της Κρήτης”, όσο και νέες εκτάσεις που μπορούν να προκύψουν από τις υποχρεωτικές αποδεσμεύσεις περιοχών όταν μια εταιρεία περνά στην επόμενη φάση έρευνας, όπως συμβαίνει με το “Block 2” στο Βορειοδυτικό Ιόνιο.
Σύμφωνα με τα ισχύοντα, οι συμβάσεις παραχώρησης προβλέπουν ότι όταν η έρευνα προχωρά από τη σεισμική αποτύπωση προς τη γεώτρηση, οι παραχωρησιούχοι διατηρούν μόνο τις περιοχές με το μεγαλύτερο γεωλογικό ενδιαφέρον, επιστρέφοντας στο Δημόσιο την υπόλοιπη έκταση.
Διασφαλίζεται κατ’ αυτό τον τρόπο ότι οι εταιρείες δεν "δεσμεύουν" τεράστιες εκτάσεις επ' αόριστον χωρίς να τις ερευνούν εντατικά. Το ποσοστό αυτής της υποχρεωτικής αποδέσμευσης (relinquishment) διαφέρει ανάλογα με τη σύμβαση και το θεσμικό πλαίσιο, συνήθως όμως αντιστοιχεί περίπου στο 20% της αρχικής έκτασης. Οι περιοχές αυτές μπορούν στη συνέχεια να συνενωθούν με γειτονικές και να αποτελέσουν νέα blocks προς παραχώρηση.
Η περίπτωση της Δ.Κρήτης
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, υπάρχουν αρκετές θαλάσσιες περιοχές όπου είτε τα διαθέσιμα δισδιάστατα σεισμικά δεδομένα (2D) θεωρούνται αραιά και χρειάζονται επικαιροποίηση, είτε απαιτούνται νέες τρισδιάστατες έρευνες (3D), καθώς οι υφιστάμενες χαρτογραφήσεις χρονολογούνται από τη δεκαετία του 2010. Eπομένως πρέπει να επανεκτιμηθούν με σύγχρονες τεχνολογίες απεικόνισης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στο προς επιστροφή οικόπεδο «Δυτικά της Κρήτης», δεν έχουν πραγματοποιηθεί καθόλου 3D έρευνες.
Το αναφέρει και το ΥΠΕΝ στη χθεσινή του ανακοίνωση, λέγοντας ότι κρίθηκε πως “η είσοδος στην επόμενη φάση θα απαιτούσε μια πολύ σημαντική δαπάνη για την εκτέλεση τρισδιάστατων (3D) σεισμικών ερευνών, προτού να είναι σε θέση η κοινοπραξία να λάβει απόφαση για γεώτρηση".
Στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για μια περιοχή περίπου 20.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, τμήμα της οποίας βρίσκεται σε ιδιαίτερα βαθιά και τεχνικά απαιτητικά νερά, με την ExxonMobil να λέγεται ότι την αξιολόγησε ως λιγότερο ελκυστική συγκριτικά με το γειτονικό οικόπεδο «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», το οποίο έχει επίσης παραχωρηθεί στο σχήμα.
Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, ένα σημαντικό τμήμα της έκτασης - σχεδόν 10.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα - εξακολουθεί να θεωρείται πολλά υποσχόμενο, γεγονός που εξηγεί και την αναφορά του ΥΠΕΝ σε πιθανές νέες 3D έρευνες που θα μπορούσαν να επαναφέρουν το ενδιαφέρον επενδυτών.
Το ενδεχόμενο ενός νέου κύκλου χαρτογραφήσεων
Τα παραπάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι είναι υπαρκτό το ενδεχόμενο μιας νέας φάσης σεισμικών χαρτογραφήσεων, με στόχο την ακριβέστερη αποτύπωση πιθανών γεωλογικών στόχων και τη μελλοντική προκήρυξη νέων διαγωνισμών, σενάριο που παίζει εδώ και καιρό.
Συνηγορεί σε αυτό, η δεδηλωμένη πρόθεση προσέλκυσης μικρότερων και μεσαίων παικτών (mid-cap εταιρειών), οι οποίοι θα μπορούσαν να επενδύσουν σε πιο περιορισμένους αλλά εμπορικά αξιοποιήσιμους στόχους απ' αυτούς που περιλαμβάνουν οι παραχωρήσεις στους δύο αμερικανικούς ομίλους.
Το πρώτο βήμα φυσικά για να γίνει κάτι τέτοιο θα ήταν να επαναληφθεί ένα μοντέλο, όπως εκείνο του 2012, όταν το τότε υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε αναθέσει στη νορβηγική PGS - σημερινή TGS - την πραγματοποίηση multiclient σεισμικών ερευνών. Τις είχε χρηματοδοτήσει η ίδια η εταιρεία, η οποία στη συνέχεια πούλησε τα δεδομένα σε ενδιαφερόμενους επενδυτές, μεταξύ των οποίων και οι υφιστάμενοι παραχωρησιούχοι.
Τότε, οι Νορβηγοί είχαν πραγματοποιήσει σεισμικές έρευνες συνολικού μήκους 12.500 χιλιομέτρων, ενώ το 2018 τα δεδομένα επανεπεξεργάστηκαν με σύγχρονες μεθόδους απεικόνισης βάθους (KPSDM), καλύπτοντας μεγάλο τμήμα των ελληνικών θαλασσών.
Στο ερώτημα κατά πόσο κάτι αντίστοιχο μπορεί να γίνει και σήμερα, προφανώς το σενάριο διευκολύνεται στο βαθμό που έχουν βρεθεί ενδιαφερόμενοι να αγοράσουν τα δεδομένα.
Τα σενάρια για ένα νέο open door
Συνοψίζοντας, υπάρχει μια σειρά οικοπέδων για τα οποία η πολιτεία, εφόσον διακρίνει κινητικότητα, θα μπορούσε να προκηρύξει ένα νέο «open door», όπως λέγεται, δηλαδή μια ανοικτή πρόσκληση ενδιαφέροντος, που σημαίνει ότι η περιοχή είναι διαθέσιμη σε μόνιμη βάση για όποιον επενδυτή χτυπήσει τη πόρτα στο Δημόσιο.
Ταυτόχρονα και επειδή εδώ και κάμποσο διάστημα «όλοι μιλούν με όλους», όπως λέει άνθρωπος του χώρου, δεν αποκλείεται να δούμε νέες περιπτώσεις farm in, όπως δηλαδή έκανε η ExxonMobil μπαίνοντας στο «μπλοκ 2», αγοράζοντας ποσοστά από τους υφιστάμενους μισθωτές.
