Στο ιδανικό σενάριο που τα πάντα κυλήσουν βάσει προγραμματισμού και ο κρατικός μηχανισμός βελτιώσει τους χρόνους του, τότε σε περίπου δώδεκα μήνες από σήμερα, η μεν κοινοπραξία υπό τη Chevron θα συλλέγει σεισμικά δεδομένα νοτίως της Κρήτης, η δε, Energean, ο operator στο «μπλοκ 2» κατά την ερευνητική περίοδο, θα πραγματοποιεί τη πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεωτρήση στη Ελλάδα εδώ και 40 χρόνια.
Η εταιρεία δηλώνει έτοιμη να φέρει σε πέρας τη γεώτρηση ακόμη και μέσα στο τελευταίο τρίμηνο του 2026 και το αργότερο εντός του πρώτου τριμήνου του 2027, καθώς το εγχείρημα βγαίνει επιχειρηματικά, ενώ και ο χειμώνας θεωρείται η ιδανικότερη περίοδος για γεωτρήσεις καθώς η κίνηση της ναυσιπλοίας είναι περιορισμένη.
Τα παραπάνω φυσικά αφορούν το αισιόδοξο σενάριο σύμφωνα με το οποίο οι κρατικές υπηρεσίες, εν προκειμένω του ΥΠΕΝ, θα καταφέρουν να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους και θα έχουν εγκρίνει μέσα στο φθινόπωρο τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που έχει ξεκινήσει ήδη να συντάσσει η εταιρεία για τη γεώτρηση στο «μπλοκ 2», χωρίς φυσικά να μεσολαβήσουν άλλου τύπου καθυστερήσεις, όπως αντιδράσεις, προσφυγές και αναβολές.
Στο αμιγώς κομμάτι του επιχειρηματικού σχεδιασμού, τα χρονοδιαγράμματα υπόγονται στη λογική ότι η γεώτρηση θα γίνει από το γεωτρύπανο που έχει μισθώσει ο ελληνικός όμιλος από τη Saipem και που το έχει ούτως ή άλλως νοικιάσει για «2+2» γεωτρήσεις : Τις πρώτες δύο στο κοίτασμα φυσικού αερίου Katlan στο Ισραήλ («Αθηνά», «Δίας») και τις επόμενες δύο στο ΒΔ Ιόνιο για να «τρυπήσει» τον στόχο «Ασωπός 1», από τους πλέον ελπιδοφόρους γεωλογικούς σχηματισμούς που έχουν εντοπιστεί έως σήμερα.
Στη συγκεκριμένη δομή έχει εντοπιστεί ταμιευτήρας ανθρακικών πετρωμάτων που αφορά σε δυνητικό κοίτασμα περίπου 200 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, που στη περίπτωση που ανακαλυφθεί και είναι εμπορικά αξιοποιήσιμο, τότε ρόλο Διαχειριστή θα αναλάβει η ExxonMobil, έχοντας συμφωνήσει να χρηματοδοτήσει και την ερευνητική γεώτρηση, επένδυση 50-100 εκατ, δολαρίων, έναντι ανταλλάγματος για την είσοδο της στην παραχώρηση.
Τα 3 ορόσημα
Τα ορόσημα ωστόσο για να τηρηθούν τα παραπάνω είναι και αρκετά και κυρίως απαιτητικά, ειδικά σε ότι αφορά τη βελτίωση των επιδόσεων από το κρατικό μηχανισμό σε ένα τομέα όπου χωλαίνει διαχρονικά, τη διοικητική και δικαστική γραφειοκρατία.
* Το πρώτο ορόσημο αφορά την επικείμενη υποβολή από την Energean, το αργότερο μέσα στο Φεβρουάριο, του αιτήματος παράτασης του ερευνητικού προγράμματος στο «μπλοκ 2», που εκπνέει το Μάρτιο του 2026. Εκτιμάται ότι το αίτημα θα αφορά μια αρκετά μεγάλη παράταση, ίσως και πάνω από 2,5 - 3 χρόνια, ώστε να υπάρχει η άνεση να ολοκληρωθεί η διαδικασία και αν χρειαστεί να γίνει και επιβεβαιωτική γεώτρηση.
* Το δεύτερο ορόσημο αφορά την έγκριση από την Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) της εισόδου της ExxonMobil στο κοινοπρακτικό σχήμα, η οποία και θα κληθεί να λάβει την απόφαση για την επόμενη φάση. Δηλαδή το «drill or drop decision» (ερευνητική γεώτρηση ή επιστροφή του μπλοκ στο Δημόσιο).
* Το τρίτο ορόσημο είναι και το πιο κρίσιμο και συνοψίζεται στην κατάθεση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που συντάσσεται ήδη από την εταιρεία. Στο σενάριο που υποβληθεί πχ τον Απρίλιο, ακόμη και αν δεν εφαρμοστεί πιστά το γράμμα του νόμου, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να έχει εγκριθεί το Σεπτέμβριο - Οκτώβριο. Σημειωτέον ότι το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει πως από την ημέρα κατάθεσης της μελέτης μέχρι και την έγκριση της, μεσολαβεί ένα μέγιστο διάστημα 102 εργάσιμων ημερών (κάτι παραπάνω από 3 μήνες), ωστόσο ουδέποτε έχει μέχρι σήμερα τηρηθεί.
Η υποβολή της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων είναι κρίσιμη και για έναν επιπλέον λόγο. Η ελληνική εμπειρία έχει δείξει ότι όσοι σκοπεύουν να μπλοκάρουν με προσφυγές μια γεώτρηση, τις καταθέτουν αμέσως μόλις υποβληθεί η ΜΠΕ. Ετσι είχε γίνει και με τις δύο παραχωρήσεις της ExxonMobil, τις «Νοτιοδυτικά Κρήτης» και «Δυτικά Κρήτης», με τις προσφυγές να κατατίθενται το Μάιο του 2019 κατά της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και να εκδικάζονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας τρισίμεισι χρόνια μετά, δηλαδή το Νοέμβριο του 2022.
Στο κακό αυτό σενάριο που ουδείς μπορεί να αποκλείσει, «εξετάσεις» θα κληθεί να δώσει και η ελληνική Δικαιοσύνη ως προς το πόσο γρήγορα θα τρέξει τις διαδικασίες και θα εκδικάσει γρήγορα μια τυχόν προσφυγή αντί να την αφήσει να σέρνεται, όπως έχει συμβεί τόσες φορές στο παρελθόν.
Ταυτόχρονα, η Energean θα πρέπει να επιλέξει και λιμάνι για την υποστήριξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων, με την εταιρεία να εξετάζει τόσο αυτό της Πάτρας που θεωρείται ως το πιο ολοκληρωμένο από άποψη υποδομών, όσο και της Ηγουμενίτσας που είναι και το πλησιέστερο στη δομή. Στην κατεύθυνση της επιτάχυνσης εξετάζονται και τρόποι που θα επιτρέψουν να γίνει η γεώτρηση με τα υφιστάμενα καθεστώτα.
Συνυπολογίζοντας τα παραπάνω, το ιδανικό σενάριο τοποθετεί τη γεώτρηση στα τέλη του 2026 - αρχές 2027. Κρίνοντας ωστόσο από τα όσα δήλωσε προχθές στην ΕΡΤ ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, τα παραπάνω χρονοδιαγράμματα μάλλον είναι φιλόδοξα. Ο ίδιος μιλώντας για το συγκεκριμένο μπλοκ, τοποθέτησε την ερευνητική γεώτρηση στο ΒΔ Ιόνιο σε 12-15 μήνες από σήμερα, δηλαδή στις αρχές με μέσα του 2027.
Στη περίπτωση πάλι της κοινοπραξίας υπό τη Chevron, εφόσον όλα εξελιχθούν βάσει του προγραμματισμού, τότε στα τέλη του 2026 τα ερευνητικά της σκάφη θα συλλέγουν σεισμικά δεδομένα νοτίως της Κρήτης, όπως είπε ο κ. Παπασταύρου.
Δηλαδή από τα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης II» και αφήνοντας προφανώς για αργότερα τα δύο άλλα μπλοκς, «Νότια Πελοπόννησος» και «Α2», που έχει κερδίσει ο αμερικανικός κολοσσός από κοινού με την Helleniq Energy στο σχετικό διαγωνισμό.
Το ζητούμενο για την ελληνική πλευρά είναι να ανοίξει τάχιστα και η επόμενη φάση των ερευνών, στο επιχειρησιακό σκέλος, ει δυνατόν στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, κάτι που ωστόσο εξαρτάται αποκλειστικά από τον ίδιο τον αμερικανικό κολοσσό.
