Η αύξηση, μετά την υπογραφή από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ μιας ενδιάμεσης ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν, αντιπροσωπεύει σημαντική άνοδο της κυκλοφορίας σε σχέση με την περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος είχε παραλύσει τις ροές.
Αυτό αιφνιδίασε την Τεχεράνη, αναδεικνύοντας την πλέον περιορισμένη ικανότητά της να διακόψει τη διέλευση μέσω του διαδρόμου αυτού και συμβάλλοντας στην πρόκληση των πρόσφατων επιθέσεων γύρω από τα στενά, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, ο οποίος ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του προκειμένου να περιγράψει την εσωτερική συλλογιστική της αμερικανικής πλευράς.
Η Ισλαμική Δημοκρατία απέκτησε διαπραγματευτική ισχύ στραγγαλίζοντας τη διέλευση μέσω των στενών κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ωθώντας τον Τραμπ να υιοθετήσει κατάπαυση του πυρός και διαπραγματεύσεις, καθώς τα μειούμενα αποθέματα αργού πετρελαίου και η εκρηκτική άνοδος των τιμών της ενέργειας καθιστούσαν τον πόλεμο πολιτικά μη βιώσιμο.
Το καθεστώς εξακολουθεί να επιμένει ότι θα διατηρήσει έναν βαθμό ελέγχου επί της θαλάσσιας κυκλοφορίας, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι ορισμένα πλοία ενδέχεται τελικά να υποχρεωθούν να καταβάλλουν τέλη διέλευσης.
Ακόμη και πριν από την εκεχειρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αναλάβει ενέργειες με στόχο την αποδυνάμωση του ελέγχου της Τεχεράνης επί των στενών. Διαδοχικά επίπεδα αμυντικής στρατιωτικής υποστήριξης που συντονίζονται από την US Central Command — συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής ισχύος και των ναυτικών δυνάμεων — έχουν ενισχύσει την εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών ώστε να μεταφέρουν πετρέλαιο μέσω του νότιου τμήματος της θαλάσσιας οδού, πλησιέστερα προς το Ομάν, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Το επίπεδο των 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως βρίσκεται σε γενικές γραμμές σε συμφωνία με στοιχεία ναυτιλιακών δεδομένων που είχε δημοσιεύσει προηγουμένως το Bloomberg.
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί βασικό ζήτημα στις έμμεσες συνομιλίες που διεξάγονται αυτή την εβδομάδα στο Κατάρ με τη συμμετοχή των Αμερικανών διαπραγματευτών Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, όπου οι δυνατότητες του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και η ικανότητά του να ελέγχει τη διέλευση μέσω του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν πιέσεις στο Ιράν ώστε να συμμορφωθεί με τις θαλάσσιες διατάξεις του μνημονίου κατανόησης και να συνάψει μια μακροπρόθεσμη συμφωνία που θα εγγυάται την απρόσκοπτη εμπορική διέλευση.
Το μνημόνιο προβλέπει διέλευση χωρίς την επιβολή διοδίων κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής περιόδου των 60 ημερών, ενώ αφήνει ανοικτό προς διαπραγμάτευση το καθεστώς που θα ισχύσει μετά την παρέλευση αυτού του διαστήματος.
Ο Τραμπ και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν δηλώσει ότι τόσο τα διόδια όσο και τα τέλη παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών θα ήταν απαράδεκτα σε μια οριστική συμφωνία. Το Ιράν δεν έχει αποδεχθεί δημοσίως τις αμερικανικές απαιτήσεις σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ.
Το Ιράν παραβίασε τα αμερικανικά μέτρα την περασμένη εβδομάδα με επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους εναντίον πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων υπό σημαία Σιγκαπούρης. Το περιστατικό πυροδότησε κύμα ανταποδοτικών πληγμάτων, θέτοντας την εκεχειρία μεταξύ των δύο χωρών σε ιδιαίτερα εύθραυστη βάση.
Η απόφαση του Τραμπ να ματαιώσει περαιτέρω πλήγματα και να επιτρέψει τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων αποτέλεσε το πιο πρόσφατο δείγμα ότι δεν είναι διατεθειμένος να διακινδυνεύσει περαιτέρω οικονομικό κόστος που απορρέει από τον πόλεμο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να μείνει στην ιστορία ως ο Χέρμπερτ Χούβερ, ο οποίος ήταν πρόεδρος κατά τη χρηματιστηριακή κατάρρευση του 1929 που πυροδότησε τη Μεγάλη Ύφεση.
Αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι αυτές οι οικονομικές και πολιτικές παράμετροι θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν το Ιράν να παρατείνει τις συνομιλίες, αποδυναμώνοντας ενδεχομένως την ικανότητα του Τραμπ να εξαναγκάσει την Τεχεράνη σε κρίσιμες παραχωρήσεις. Η αποκατάσταση της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ συνιστά επιστροφή στο status quo που ίσχυε πριν από την έναρξη του πολέμου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, και όχι μια νέα σημαντική πρόοδο.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, η αμερικανική κυβέρνηση εκλαμβάνει τις επιθέσεις της περασμένης εβδομάδας ως ένδειξη ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να επανακτήσει τον έλεγχο των στενών, αφού διαπίστωσε ότι η δυνατότητά της να παραλύσει τη ναυσιπλοΐα είναι περιορισμένη.
Η περιορισμένη ικανότητα του Ιράν να παρακολουθεί τη ναυτιλιακή κίνηση σε μεγάλη απόσταση από τις ακτές του έχει περιορίσει την επίγνωσή του σχετικά με τη δραστηριότητα στον νότιο διάδρομο διέλευσης, με αποτέλεσμα να αντιληφθεί σχετικά αργά την πραγματική έκταση των πετρελαϊκών ροών της περιοχής, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Πριν από τον πόλεμο, τα Στενά του Ορμούζ διακινούσαν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, με κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και καυσίμων να διέρχονται καθημερινά. Με τουλάχιστον 10 εκατομμύρια βαρέλια να διέρχονται πλέον καθημερινά, σε συνδυασμό με ακόμη 5 εκατομμύρια μέσω εναλλακτικών διαδρομών, οι συνολικές ροές προσεγγίζουν τα φυσιολογικά επίπεδα.
Παρ' όλα αυτά, δεν θα είναι εύκολο να πεισθεί το Ιράν να εγκαταλείψει την επιδίωξή του να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ. Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε την Τρίτη στη κρατική τηλεόραση ότι η κυριαρχία επί του διαδρόμου ανήκει στο Ιράν και στο Ομάν.
Αν και ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ομάν έχει δηλώσει ότι τα σχέδια για το Ορμούζ δεν περιλαμβάνουν την επιβολή «τελών διέλευσης», η χώρα έχει ενημερώσει Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι ενδέχεται να απαιτηθούν ορισμένες χρεώσεις, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ναυτιλιακές εταιρείες, στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε διόδια — ή χρεώσεις που παρουσιάζονται ως τέτοια — συνιστούν απαράδεκτη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, η οποία θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, ενδεχομένως ενθαρρύνοντας την επιβολή αντίστοιχων χρεώσεων και σε άλλες θαλάσσιες οδούς.
Τα πλοία συνέχισαν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μετά τις αμοιβαίες επιθέσεις αντιποίνων, ένδειξη της αυξημένης εμπιστοσύνης στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και της περιορισμένης εμβέλειας του Ιράν. Η διατήρηση της ναυτιλιακής κίνησης ενδέχεται επίσης να οφείλεται στις προσδοκίες ότι το Ιράν θα απέφευγε επιθέσεις που θα είχαν καταστροφικές οικολογικές συνέπειες, δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.