H πρωτοποριακή Μελέτη “System Theoretic Process Analysis (STPA) for Artificial Intelligence implementation in oil refining optimisation” παρουσιάστηκε από το Τμήμα Διαχείρισης Ψηφιακού Μετασχηματισμού και τη Διεύθυνση R&D, Ανταγωνιστικότητας και Νέων Τεχνολογιών της Γενικής Διεύθυνσης Διυλιστηρίων, στο 12ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για STPA, που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα (22-24 Απριλίου).
Η μελέτη εκπονείται στο πλαίσιο πτυχιακής εργασίας σε συνεργασία της HELLENiQ Petroleum με το Πανεπιστήμιο Πατρών – Τμήμα Χημικών Μηχανικών, για τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας της μονάδας FCC του Διυλιστηρίου Ασπροπύργου με ΑΙ και εντάσσεται στο ευρύτερο πλάνο Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Ασφάλειας της Διύλισης.
Η μεθοδολογία STPA, ενδείκνυται παγκοσμίως βάσει best practices & standards (J3307_2025.03, ISO26262, ISO42001) για συστήματα λειτουργίας με ΑΙ (complex systems) καθώς χαρτογραφεί τη διασύνδεση του Controller, των controlled processes & feedback loops, αναγνωρίζοντας τις αλληλεπιδράσεις, τους κινδύνους και τις επιπτώσεις τους, που δυνητικά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε Μεγάλο Βιομηχανικό Ατύχημα. Επιπλέον, η Μελέτη STPA αποτελεί ισχυρό εργαλείο για την ενίσχυση της εκτίμησης ρίσκου για τα συστήματα ΑΙ , σύμφωνα με τον Νόμο 2024/1689 περί διαχείρισης Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τα τεχνικά θέματα που αναδεικνύει η μελέτη είναι :
1. Ενσωμάτωση του STPA σε ένα κοινωνικό-τεχνικό σύστημα λειτουργίας, αντιμετωπίζοντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ΑΙ και χειριστών για τη βέλτιστη απόδοση
2. Ανάλυση ανασφαλών δράσεων ελέγχου του ΑΙ και αντιμετώπισή τους
3. Ανάπτυξη περιορισμών και απαιτήσεων ασφαλείας
Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, η μελέτη αυτή αντιπροσωπεύει την πρώτη δομημένη εφαρμογή του STPA για ΑΙ σε Ευρωπαϊκό Διυλιστήριο και η παρουσίαση έτυχε ευρείας αποδοχής, ενώ η ανταλλαγή πρακτικών και η προώθηση αντίστοιχων πρωτοβουλιών με την κοινότητα STAMP/STPA ήταν πολύτιμη.
